cũ càng
Định nghĩa
- Tính từ:
- Cũ kỹ, đã qua sử dụng lâu, không còn mới: "cũ càng" chỉ trạng thái của đồ vật, sự vật đã tồn tại từ lâu, đã bị hao mòn, xuống cấp hoặc không còn giữ được vẻ nguyên bản.
- Lạc hậu, không hợp thời: "cũ càng" cũng được dùng để chỉ phong cách, ý tưởng hoặc quan điểm đã lỗi thời, không còn phù hợp với hiện tại.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Chiếc áo này đã cũ càng, nhưng tôi vẫn giữ vì kỷ niệm. (Chiếc áo đã qua nhiều năm sử dụng, bạc màu và sờn, nhưng mang giá trị tinh thần.)
- Ngôi nhà cũ càng nằm giữa phố cổ vẫn giữ được nét đẹp xưa. (Ngôi nhà đã xuống cấp, nhưng vẫn giữ được vẻ cổ kính.)
- Quan niệm đó thật cũ càng, không còn phù hợp với xã hội hiện đại. (Quan niệm lạc hậu, không còn được chấp nhận.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "cũ càng" thường mang sắc thái trung tính hoặc tiêu cực nhẹ, nhấn mạnh sự hao mòn theo thời gian hơn là sự hư hỏng hoàn toàn.
- Đồ đạc trong nhà đã cũ càng nhưng vẫn dùng tốt. (Đồ vật cũ kỹ nhưng còn chức năng sử dụng.)
- "cũ càng" có thể kết hợp với "nhưng" để tạo sự đối lập giữa vẻ ngoài và giá trị.
- Bộ bàn ghế cũ càng nhưng lại có giá trị cổ vật. (Vẻ ngoài cũ kỹ nhưng ẩn chứa giá trị lịch sử.)
Biến thể và từ gần giống
- Cũ (tính từ): đã qua sử dụng, không mới — từ gốc của "cũ càng".
- Quyển sách này cũ rồi. (Sách đã được đọc hoặc đã lâu.)
- Càng (phụ tố): trong "cũ càng", "càng" là yếu tố láy âm, không mang nghĩa độc lập, chỉ làm tăng sắc thái cho "cũ".
- Cũ kỹ (tính từ): cũ và có phần lỗi thời, xuống cấp — đồng nghĩa gần với "cũ càng".
- Chiếc xe đạp cũ kỹ này vẫn chạy tốt. (Xe cũ và có dấu hiệu xuống cấp.)
Từ đồng nghĩa
- Cũ kỹ: cũ và có vẻ ngoài xuống cấp.
- Cổ lỗ: rất cũ, lạc hậu (thường mang nghĩa tiêu cực mạnh hơn).
- Lỗi thời: không còn phù hợp với xu hướng hiện tại.
Từ trái nghĩa
- Mới: chưa qua sử dụng, hiện đại.
- Mới tinh: hoàn toàn mới, chưa sử dụng.
- Tân thời: hợp thời, hiện đại.
Thành ngữ liên quan
- Không có thành ngữ phổ biến chứa "cũ càng". Tuy nhiên, cụm từ "cũ càng nhưng còn dùng được" thường được dùng để nói về đồ vật cũ nhưng vẫn có giá trị sử dụng.